Een vrouw betrapte een vreemdeling die verse bloemen van het graf van haar zoon plukte. Toen ze de bloemen terugvroeg, vroeg de vreemdeling haar om mee te komen.
Mijn snoeischaar lag nog steeds naast Edwards grafsteen, maar de zonnebloem die ik daar voor zijn verjaardag had neergelegd, was in de hand van een vreemde. In haar tas zaten verse bloemen van verschillende graven. Toen ik eiste dat ze ze teruggaf, wees ze naar de overkant van de weg en opende een afgesloten achterkamer met de naam van mijn overleden zoon erop.
Gisteren zou mijn zoon 35 jaar zijn geworden.
In plaats van een taart kocht ik zonnebloemen.
Edward bracht me altijd zonnebloemen mee als hij op bezoek kwam.
Nooit in een vaas, nooit netjes gerangschikt. Gewoon een bosje bloemen, verpakt in plastic van de supermarkt, onder zijn arm naast zijn gereedschapskist.
Gisteren zou mijn zoon 35 jaar zijn geworden.
‘Voor het mooiste meisje van de buurt,’ zei hij dan.
“Je zegt dat alleen maar omdat je wilt lunchen.”
“Kunnen beide beweringen waar zijn?”
Normaal gesproken zou ik hem een boterham maken.
“Voor het mooiste meisje van de buurt.”
***
Zeven maanden geleden overleed Edward bij een auto-ongeluk op weg naar huis van zijn werk.
Ik pak nog steeds wel eens mijn telefoon erbij als er iets kapotgaat.
Gisteren stond ik naast zijn grafsteen en schikte ik zonnebloemen in het vaasje dat ik had meegenomen.
‘De keukenkraan lekt weer, Eddie,’ zei ik tegen hem.
Edward is overleden bij een auto-ongeluk.
Ik kon zijn antwoord bijna horen.
“Mam, waarom heb je me niet gewoon gebeld?”
Ik bleef tot de wind kouder werd.
Toen ging ik naar huis.
Pas ‘s avonds realiseerde ik me dat ik mijn snoeischaar naast het graf had laten liggen.
Ik kon zijn antwoord bijna horen.
***
Ik ben de volgende ochtend teruggegaan.
Ik was halverwege het grindpad toen ik een vrouw in een versleten grijze jas opmerkte.
Ze droeg een grote boodschappentas.
De bloemen stroomden over de rand.
Rozen. Anjers. Lelies met nog gesloten knoppen.
Ik zag een vrouw.
Vervolgens zag ik haar zich over een graf buigen en een roze anjer uit een vers boeket plukken.
Ze stopte het in haar tas.
Daarna werd ze naar een ander graf overgebracht.
Ze raapte geen weggegooide bloemen op.
Ze koos de meest verse exemplaren uit.
Ze stopte het in haar tas.
Ik zag hoe ze een witte roos uit het ene bloemstuk en een takje groen uit het andere plukte.
Er druppelde water van de bodem van haar tas op haar schoenen.
Ik stopte midden op het pad.
Ze verzamelt ze vast om ze te verkopen.
Ik zag haar een witte roos plukken.
Vervolgens draaide ze zich om naar het graf van Edward.
Ze bleef staan voor zijn grafsteen.
Toen bukte ze zich en plukte een zonnebloem uit het boeket dat ik de dag ervoor had samengesteld.
“Raak dat niet aan.”
Ze draaide zich om naar het graf van Edward.
De vrouw deinsde achteruit.
Ze draaide zich om, de zonnebloem nog steeds in haar hand.
Ik liep recht op haar af.
“Geef het terug.”
De vrouw deinsde achteruit.
Ze gaf het meteen over.
Van dichtbij leek ze ongeveer mijn leeftijd te hebben, misschien iets jonger.
Haar jas was gerafeld bij de manchetten en haar vingers waren vochtig.
“Van hoeveel graven heb je die al weggehaald?”
Ze gaf het meteen over.
Ze sloeg haar ogen neer.
“Het spijt me.”
“Ik heb deze gisteren voor mijn zoon meegenomen.”
Ik zette nog een stap in haar richting.
“Het was zijn verjaardag.”
Ze sloeg haar ogen neer.
De vrouw keek naar de grafsteen.
“Het spijt me zeer.”
“Ben je?”
Ze zei niets.
“Dit is alles wat ik nu voor hem kan doen.” Mijn vingers klemden zich om de stengel van de zonnebloem. “En je gaat ze verkopen?”
“Het spijt me zeer.”
Ze keek abrupt op.
“Ik verkoop ze niet.”
“Wat ben je dan aan het doen?”
Ze keek naar de zonnebloem in mijn hand.
“Volg me alstublieft. U moet iets zien.”
“Ik verkoop ze niet.”
Ik moest bijna lachen.
“Verwacht je dat ik ergens met je meega?”
“Ik woon aan de overkant van de straat.”
“Dat verklaart niet waarom je bloemen steelt.”
‘Ik weet het.’ Ze klemde de tas steviger vast. ‘Ik kan het je laten zien.’
Ik moest bijna lachen.
Ik keek neer op de stengels die tegen elkaar aan gedrukt stonden.
“Je zet ze allemaal terug.”
“Ik zal.”
“Nu.”
Ze aarzelde.
“Alstublieft. Tien minuten. Dan breng ik ze terug en kunt u met me meegaan.”
“Je zet ze allemaal terug.”
Ik vond de regeling niet prettig.
Nog minder beviel me het idee om weg te lopen zonder te weten wat ze aan het doen was.
Ik wierp een blik op de ingang van de begraafplaats.
Aan de overkant van de weg stonden huizen.
Er reden een paar auto’s voorbij.
Ik vond de regeling niet prettig.
‘Hoe heet je?’ vroeg ik.
“Monica.”
“Ik ben Sansa.”
Ze knikte.
Ik hield de zonnebloem tegen mijn jas aan.
“Goed, Monica. Laat het me zien.”
“Wat is je naam?”
***
Haar huis was klein, met verweerde blauwe luiken en een smalle veranda aan de voorkant.
Ze leidde me door een nette woonkamer.
Monica bleef staan voor een afgesloten kamer aan het einde van de gang.
Ze haalde een sleutel uit haar zak.
Haar huis was klein.
‘Wat zit daarin?’ vroeg ik.
Ze keek me aan.
“Dat is de reden waarom ik de bloemen heb meegenomen.”
Ze deed de deur open.
Toen deed ze het licht aan.
“Wat zit daarin?”
Ik bleef op de drempel staan.
Een hele muur was bedekt met planken.
Daarop stonden kleine voorwerpen in houten doosjes, elk bedekt met een zachte witte doek.
Onder de dozen waren handgeschreven etiketten bevestigd.
Ik bleef op de drempel staan.
Sommige hadden al een datum gereserveerd.
Anderen hadden namen.
Onder het raam stond een werktafel.
Daarop lagen schalen met gedroogde bloemblaadjes, kleine mallen, handschoenen en bakjes met heldere giethars.
Sommige hadden al een datum gereserveerd.
Ik keek van de tafel naar de schappen.
“Wat is dit allemaal?”
Monica gaf niet meteen antwoord.
Toen zag ik een etiket op het tweede schap.
Edward.
Ik kwam dichterbij.
Ik zag een etiket.
Zijn volledige naam stond er zorgvuldig opgeschreven op een klein kaartje.
Ik draaide me naar Monica toe.
“Dit is niet de eerste keer dat je zijn bloemen hebt meegenomen.”
Ze schudde haar hoofd.
“Nee.”
Zijn volledige naam stond er zorgvuldig opgeschreven op een klein kaartje.
Ik hield mijn handen tegen mijn jas gedrukt.
“Hoe lang doe je dit al?”
“Sinds enkele weken na zijn begrafenis.”
“Waarom?”
“Hoe lang doe je dit al?”
Ze reikte naar het witte doek.
“Mag ik het u laten zien?”
Ik knikte.
Monica tilde het doek op.
Daaronder lag een klein rechthoekig stukje transparante hars.
Monica tilde het doek op.
Binnenin bevonden zich gedroogde bloemblaadjes, gerangschikt in zachte lagen.
Geel.
Wit.
Lichtblauw.
En dwars door hen heen liep een smal blauw lint.
Ik kende dat lint.
Binnenin zaten gedroogde bloemblaadjes.
Ik had het om het eerste boeket gebonden dat ik na Edwards begrafenis naar zijn graf bracht.
Het was afgesneden van een oude klos die in mijn naaidoos lag.
Ik had het twee keer in de knoop gelegd omdat mijn vingers trilden.
Een week later was het lint verdwenen.
Ik had het om het eerste boeket gebonden dat ik naar Edwards graf had gebracht.
Ik had rond het graf gezocht.
Ik dacht dat de wind het had meegevoerd.
Het was nu opgehangen in een transparant blok, waarvan de randen enigszins vervaagd waren.
Ik reikte ernaar, maar stopte toen.
Ik had rond het graf gezocht.
De tranen vertroebelden het lint toen ik dichterbij kwam.
‘Waar heb je dat vandaan?’ fluisterde ik.
Monica wreef met haar duim langs de rand van de werktafel.
“Vanuit zijn graf.”
Ik staarde naar het lint.
“Waar heb je dat vandaan?”
Maandenlang had ik me voorgesteld dat het ergens verstrikt in het onkruid achter het hek van de begraafplaats zou liggen.
Het bleek echter in het huis van deze vrouw te hebben gelegen.
***
‘Waarom zou je dat meenemen?’ vroeg ik.
“Ik wilde het bewaren.”
“Voor wie?”
“Waarom zou je dat meenemen?”
Monica keek naar beneden.
“Uiteindelijk voor jou.”
Ik draaide me naar haar toe.
“Je kent me niet.”
“Nee.”
“Je kende Edward niet.”
“Nee.”
“Je kent me niet.”
“Waarom zou je dan denken dat je er recht op had?”
Ze gaf geen antwoord.
Ik keek nog eens naar de hars.
Het lint had een klein donker vlekje vlakbij een van de uiteinden.
Ik had dat streepje per ongeluk met een pen gezet tijdens het schrijven van een boodschappenlijstje.
Ze gaf geen antwoord.
Daar bestond geen twijfel over.
Ik drukte mijn vingertoppen tegen de houten doos.
Toen zag ik een opgevouwen stukje papier onder de hars verstopt zitten.
Het was aan de randen een beetje vergeeld.
Het handschrift aan de buitenkant was van mij.
Ik zag een opgevouwen stukje papier onder de hars verstopt zitten.
Ik heb het opgepakt.
Ik wist al wat het was voordat ik het openmaakte.
***
Bij mijn tweede bezoek na Edwards begrafenis had ik een briefje tussen de stelen van een boeket gestopt.
Ik had de woorden niet hardop willen uitspreken.
Ik wist al wat het was voordat ik het openmaakte.
Ik had ze op een stukje papier geschreven, aan mijn keukentafel.
Ik heb het nu opengevouwen.
Het is te stil in de keuken zonder jouw radio aan, Eddie.
Dat was alles.
Edward zette altijd een klein draagbaar radiootje aan als hij iets in mijn huis repareerde.
Ik heb het nu opengevouwen.
Hij hield van oude rocknummers.
Hij zong vals.
Soms klaagde ik over het lawaai.
Ik zou er alles voor over hebben om het nog eens te horen.
Hij hield van oude rocknummers.
***
Ik drukte het briefje tegen mijn jas en barstte in tranen uit. Monica stond zwijgend naast de werktafel.
Als het me lukte, vouwde ik het briefje zorgvuldig op.
Toen keek ik haar aan.
“Heb je dit gelezen?”
Ik drukte het briefje tegen mijn jas en barstte in tranen uit.
Ze aarzelde.
“Ja.”
“Dat had je niet hoeven doen.”
“Ik weet.”
“Die woorden waren niet voor jou bedoeld.”
“Het spijt me, Sansa.”
“Dat had je niet hoeven doen.”
Ik stopte het briefje in mijn jaszak.
Ik kon het geen seconde langer uithouden om het daar te laten liggen.
Monica schoof een stoel aan.
“Wilt u gaan zitten?”
“Nee.”
Ik kon het geen seconde langer uithouden om het daar te laten liggen.
Ze knikte.
Ik keek nog eens rond in de kamer.
“Bij hoeveel gezinnen heb je dit gedaan?”
Ze deinsde terug bij de vraag.
“Ik weet het exacte aantal niet.”
Ik keek nog eens rond in de kamer.
“Je hebt bloemen van vreemdengraven geplukt zonder het hen te vragen?”
“Ja.”
“Waarom?”
Monica liep naar het uiteinde van de werktafel.
Ze opende een kleine lade en haalde er een krom stuk hars uit.
“Je hebt bloemen van de graven van vreemden meegenomen.”
Het was niet groter dan een luciferdoosje.
Een enkel roze bloemblaadje dreef erin rond.
“Dit was de eerste die ik maakte,” zei ze. “Hij was gemaakt van bloemen die voor mijn dochter waren achtergelaten.”
Ik keek haar aan.
“Uw dochter?”
Het was niet groter dan een luciferdoosje.
“Ze is negen jaar geleden overleden.”
Monica draaide het kleine blokje tussen haar vingers.
“Na de begrafenis bleef ik teruggaan naar haar graf. Ik bracht bloemen mee, en een week later waren ze weg. De begraafplaats moest ze opruimen. Dat begreep ik wel. Maar ik haatte het.”
“Ze is negen jaar geleden overleden.”
Ze zette het blokje neer.
“Ik begon met het drogen van de bloemblaadjes van de bloemen die ik haar had gebracht. Ik keek video’s, kocht spullen en verpestte meer stukken dan ik afmaakte.”
Ze draaide het oneffen blokje tussen haar vingers.
“Daar had ik drie pogingen voor nodig.”
“Ik begon de bloemblaadjes te drogen van de bloemen die ik haar had gebracht.”
“En dan?”
“Toen begon ik andere graven op te merken. Verse boeketten die in de regen waren achtergelaten. Kaartjes tussen de stelen. Ik bleef maar denken dat iemand daar iets van wilde bewaren.”
“Dus je hebt ze meegenomen.”
“Ik begon andere graven op te merken.”
“Slechts een paar stengels van elk.”
“Zonder te vragen.”
“Ja.”
Ik wierp een blik op Edwards naam.
“Wat was je van plan hiermee te doen?”
“Geef ze terug.”
“Hoe?”
“Slechts een paar stengels van elk.”
“In kleine houten doosjes. Ik schreef de namen en data van de grafstenen erop, zodat ik de bloemen van elke persoon apart kon bewaren. Ik dacht dat ik de doosjes bij hun graven zou zetten vóór de sterfdagen.”
Ik staarde haar aan.
“Dacht je soms dat families zouden weten wie hen verlaten had?”
“Ik dacht dat ik de dozen bij hun graven zou neerzetten.”
“Ik was van plan een briefje toe te voegen.”
“En wat als het personeel van de begraafplaats de kisten zou verwijderen?”
Ze zweeg.
‘Heb je er al een paar achtergelaten?’ vroeg ik.
“Een paar.”
“Heeft iemand ze gekregen?”
“Ik was van plan een briefje toe te voegen.”
Monica keek naar het raam.
“Ik weet het niet.”
Ik schudde mijn hoofd.
Ik keek naar de tas die ze naar binnen had gedragen.
Verse stengels zaten nog steeds tegen de zijkanten gedrukt.
“Ik weet het niet.”
“Je moet hiermee stoppen. Niet alleen met het aannemen van bloemen van Edward. Van iedereen.”
Monica knikte.
“En die bloemen in je tas moeten vandaag nog terug.”
“Natuurlijk.”
“Je moet ermee stoppen.”
Ik bekeek het harsstuk nog eens.
Een deel van mij wilde het meteen mee naar huis nemen.
Een ander deel van haar was woedend dat ze het überhaupt had gehaald.
‘Mag ik mijn briefje houden?’ vroeg ik.
“Het is van jou.”
Een deel van mij wilde het meteen mee naar huis nemen.
Ik stopte het dieper in mijn zak.
Toen keek ik naar het blauwe lint.
“Ik heb tijd nodig om daarover na te denken.”
Monica knikte.
“Neem zoveel als je nodig hebt.”
Ik stopte het dieper in mijn zak.
***
We droegen de boodschappentas terug naar de overkant van de straat.
Ik liet Monica de graven zien waar ik haar bloemen had zien weghalen.
Ze gaf de stengels terug die ze kon identificeren.
Enkele waren door elkaar geraakt.
Ik had haar bloemen zien verwijderen.
We hebben die naar het kantoor van de begraafplaats gebracht.
Monica legde uit wat ze had gedaan.
De medewerkster luisterde met een vermoeide uitdrukking en vertelde haar ronduit dat ze zonder toestemming geen bloemen van graven mocht weghalen.
Monica legde uit wat ze had gedaan.
Ze legde ook uit dat onbevoegde dozen die bij grafstenen worden achtergelaten, mogelijk worden verwijderd.
Buiten bleef ik staan naast het graf van Edward.
Zijn verjaardagszonnebloemen stonden er nog steeds.
Ik gaf degene die ik vast had terug.
Ik stopte naast het graf van Edward.
- Een vrouw adopteerde een 5-jarig meisje omdat ze zelf geen kinderen kon krijgen. Twee weken later kwam ze huilend naar haar zus en zei: ‘Je zult niet geloven wat ik over dit kind heb ontdekt.’
- De schoonmoeder van een vrouw negeerde elk verzoek dat ze deed voor haar babyshower en maakte de hele dag om zichzelf draaien – waarna de man van de vrouw iets deed waardoor iedereen sprakeloos achterbleef.
- We hebben onze dochter nooit verteld dat ze een tweelingzus had – mijn man had iets bewaard voor hun achttiende verjaardag.
Toen vond ik mijn snoeischaar terug op de plek waar ik hem had achtergelaten, half verstopt naast de vaas.
Ik heb ze opgepakt.
Monica wachtte een paar stappen verderop.
‘Mag ik de geschenkdoos voor Edwards bloemen afmaken?’ vroeg ze.
Ik keek naar de zonnebloemen.
“Nog niet.”
Ik heb ze opgepakt.
Ze knikte.
“Goed.”
***
Thuis legde ik het opgevouwen briefje op mijn aanrecht.
De kraan druppelde.
Ik opende het kastje onder de gootsteen.
Edwards gereedschapskist stond er nog steeds.
De kraan druppelde.
Binnenin bevonden zich reserveringen, een moersleutel en een schroevendraaier met een versleten, geel handvat.
Ik pakte de moersleutel.
Toen heb ik het teruggelegd.
Edward liet het repareren van dingen er altijd makkelijker uitzien dan het in werkelijkheid was.
Ik vond het telefoonnummer van een loodgieter op mijn telefoon en maakte een afspraak.
Ik heb het teruggelegd.
Daarna bleef ik lange tijd in de keuken staan.
Het briefje lag naast de wastafel.
Ik pakte het boek weer op en las het nog een keer.
Toen opende ik mijn naaidoos.
De oude rol blauw lint zat er nog in.
Het briefje lag naast de wastafel.
Ik hield het in één hand vast en dacht aan het kunstwerk in Monica’s afgesloten kamer.
Ik had nog niet besloten of ik het wilde.
Maar ik wist dat ik het niet kon vergeten.
***
Tegen het midden van de middag belde ik Monica.
“Ik heb aan Edwards bloemen gedacht.”
Ik wist dat ik het niet kon vergeten.
Ze was stil.
“Wilt u het stuk hebben?”
“Ja. Maar voeg er verder niets aan toe.”
“Natuurlijk.”
“En Monica?”
“Ja?”
“Wilt u het stuk hebben?”
“Vraag mensen eerst toestemming voordat ze hun bloemen weer aanraken.”
“Dat zal ik doen, Sansa.”
***
Ik ben voor het donker teruggereden. Monica had het voltooide harskunstwerk in een klein houten presentatiedoosje geplaatst.
Het blauwe lint lag tussen de geconserveerde bloemblaadjes.
“Vraag mensen eerst toestemming voordat ze hun bloemen weer aanraken.”
Ze had niets toegevoegd.
‘Dank u wel,’ zei ik.
Monica vouwde haar handen samen.
“Ik heb bij de begraafplaatsbeheerder nagevraagd of ik de bloemen privé kan laten conserveren, als families zelf contact met me opnemen. Ik raak geen bloem meer aan, tenzij iemand me daarom vraagt.”
Ze had niets toegevoegd.
“Dat klinkt beter.”
Ze knikte.
“Dat had ik vanaf het begin moeten doen.”
Ik pakte de doos op .
“Ik denk dat Edward het lintje wel mooi had gevonden.”
Ik pakte de doos op.
Monica glimlachte zwakjes.
“Vertel me eens wat over hem?”
Daar heb ik over nagedacht.
“Misschien.”
***
De zon zakte al toen ik thuiskwam. Ik zette Edwards gedenkteken op de vensterbank in de keuken.
“Vertel me eens wat over hem?”
Daarnaast zette ik een klein potje met een verse zonnebloem die ik op de terugweg had gekocht.
Het lint ving het afnemende licht op.
De kraan druppelde achter me toen ik mijn telefoon pakte.
Mijn duim bleef even boven Edwards naam hangen.
Het lint ving het afnemende licht op.
Even dacht ik eraan hem te bellen over de kraan.
In plaats daarvan opende ik mijn foto’s.
Daar stond hij, in mijn keuken, met zijn gereedschapskist onder de ene arm en zonnebloemen onder de andere.
Zijn shirt zat onder de vlekken.
Ik wilde hem bellen over de kraan.
Hij grijnsde.
Ik heb de afbeelding vergroot.
“Je had het al opgelost voordat ik klaar was met klagen, Eddie.”
Toen legde ik de telefoon naast de bloemen en zette ik de waterkoker aan.
Hij grijnsde.